Dự báo sâu bệnh hại đầu vụ Đông Xuân 2018-2019

(Ngày đăng: 07/01/2019 16:32:55, bởi: hoangoanh)

 


I. ĐỐI VỚI CÂY LÚA

         
1. Thời vụ và cơ cấu giống gieo sạ

Dự kiến toàn tỉnh có tổng diện tích lúa gieo sạ trên 26.000 ha, lịch thời vụ gieo sạ từ ngày 20/12/2018 đến ngày 10/01/2019. Tuy nhiên, do đặc thù một số vùng có thể  gieo sạ sớm từ cuối tháng 11 đến trung tuần tháng 12/2018 hoặc gieo sạ muộn đến hết tháng 01/2019. Bộ giống lúa gieo sạ chủ yếu là PY2, PY1, ĐV108, ML48, ML 213, ML49, ANS1,  OM6976, Đài Thơm 8, HT1, TH3-3, OM2695-2, BĐR27, PY15, PY8, PY10, CH133…

2. Một số biện pháp cơ bản để phòng trừ dịch hại cây trồng

Để chủ động phòng trừ các đối tượng dịch hại một cách có hiệu quả, bền vững và an toàn cho môi trường và sức khỏe con người; các cơ quan, đơn vị và địa phương cần khuyến cáo nông dân thực hiện các biện pháp sau:

       - Vệ sinh đồng ruộng dọn sạch tàn dư cây trồng và cỏ dại, làm đất kỹ.

       - Gieo sạ đúng thời vụ và tập trung.

       - Không sử dụng hoặc hạn chế sử dụng các giống lúa bị nhiễm rầy nâu, đạo ôn, thối thân nặng…

       - Khuyến khích nông dân sạ hàng, sạ thưa với lượng giống 80 – 100 kg/ha; sử dụng giống đạt tiêu chuẩn cấp xác nhận để gieo sạ. 

       - Bón phân N- P- K cân đối, hợp lý; nên bón lót phân hữu cơ, vi sinh; bón bổ sung phân vi lượng, bón thêm vôi ở chân ruộng chua phèn.

          - Quản lý dịch hại theo IPM, tránh sử dụng thuốc BVTV khi không cần thiết vì dễ gây hiện tượng bộc phát dịch hại khó kiểm soát. Khi cần thiết phải phun thì nên tuân thủ theo nguyên tắc 4 đúng.

          3. Một số đối tượng gây hại chính cần lưu ý trong vụ Đông Xuân

3.1. Chuột hại

          Chuột là đối tượng gây hại thường xuyên trên đồng ruộng và rất khó phòng trừ. Chuột tập trung phá hại mạnh khi bắt đầu gieo sạ, chúng ăn mầm lúa và cây con làm giảm mật độ lúa.

          Vì vậy việc tổ chức ra quân diệt chuột trước khi gieo sạ rất quan trọng. Cần phát động nông dân tích cực tham gia diệt chuột đồng loạt, liên tục cả vụ bằng nhiều biện pháp, chú trọng biện pháp đặt bả bằng thuốc sinh học và bẫy bán nguyệt. Tập trung các giai đoạn diệt chuột sau:

          - Giai đoạn trước khi gieo sạ: Cần ra quân diệt chuột tập trung, đồng loạt từ 2- 3 lần. Giai đoạn này diệt chuột có hiệu quả, huy động được lực lượng lớn và áp dụng được nhiều biện pháp. Coi trọng biện pháp thủ công đào bắt chuột ở hang, kết hợp sử dụng chà di, đổ nước, xông hơi hang, chó săn bắt chuột…

          - Giai đoạn làm đất lần cuối trước khi gieo sạ: Đây là thời điểm diệt chuột có hiệu quả cao vì ruộng chưa có lúa, chuột thiếu thức ăn. Khuyến khích sử dụng các biện pháp đánh bã thuốc sinh học, làm bẫy cây trồng.

          - Giai đoạn lúa đẻ nhánh đến trỗ: Lúa còn nhỏ diệt chuột có hiệu quả hơn lúa lớn. Sử dụng nhiều biện pháp diệt chuột như bẫy hàng rào, bẫy bán nguyệt, dùng đèn soi đuổi bắt, nôm chụp kết hợp với đánh bả bằng thuốc sinh học và hóa học.

          * Lưu ý: Không được dùng bẫy điện để diệt chuột vì gây nguy hiểm đến tính mang con người.

 

 

          3.2. Ốc bươu vàng

          Trong năm qua, ốc bươu vàng (OBV) xuất hiện và gây hại diện tích trên 53 ha ở giai đoạn mạ - đẻ nhánh, tỷ lệ hại (TLH) 5-17% dảnh tại huyện Đông Hòa, TX.Sông Cầu và Tuy An. Nhiều khả năng trong thời gian đầu của vụ Đông Xuân, OBV cũng sẽ tiếp tục gây hại lúa mới gieo sạ. Do đó, các cơ quan, đơn vị và địa phương cần tập trung theo dõi diễn biến OBV và hướng dẫn nông dân phòng trừ đúng biện pháp kỹ thuật. Với OBV, biện pháp thu gom trứng và ốc non vẫn là hiệu quả nhất. Cần vận động, tuyên truyền người dân không được nhân nuôi OBV.

          3.3. Sâu năn

           Là đối tượng nguy hiểm cho lúa Đông Xuân. Sự phát sinh, phát triển của sâu năn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như nhiệt độ, ẩm độ, lịch thời vụ, giai đoạn sinh trưởng cây lúa…. Giai đoạn mạ, cây lúa dưới 35 ngày tuổi, nếu gặp lứa muỗi năn ra rộ kết hợp với mưa lạnh kéo dài, có sương vào buổi sáng… sâu năn dễ phát sinh thành dịch. Các đợt muỗi năn có thể phát sinh gây hại lúa trong vụ Đông Xuân là:

          - Đợt 1: Từ khoảng giữa tháng 11– 20/11, gây hại trên lúa vụ Mùa.

          - Đợt 2: Từ giữa tháng 12 năm trước đến đầu tháng 01 năm sau, gây hại trên lúa đẻ nhánh trà đầu.

          - Đợt 3: Từ 20/01 đến đầu tháng 2, gây hại trên lúa giai đoạn đẻ nhánh (đây là giai đoạn nguy hiểm nhất; thông thường, những diện tích sạ muộn sau 15/01 thường bị sâu năn của lứa muỗi đợt này gây hại).

          - Đợt 4: Từ 20/2 đến đầu tháng 3, gây hại chủ yếu trên lúa gieo sạ muộn và những diện tích sạ lại. 

          Xác định thời vụ gieo sạ thích hợp và sạ tập trung là biện pháp tốt nhất để phòng trừ sâu năn. Các địa phương (nhất là những vùng thường bị sâu năn gây hại) cần theo dõi chặt chẽ thời gian ra rộ của từng lứa muỗi qua hệ thống bẫy đèn để  hướng dẫn, tổ chức phòng trừ khi cần thiết.

Lưu ý: Cây lúa sau 35 ngày tuổi thường không bị sâu năn gây hại trên dảnh (nhánh) hữu hiệu.

          3.4. Rầy nâu, rầy lưng trắng  

          Trong vụ Đông Xuân khả năng nông dân vẫn tiếp tục gieo sạ nhiều giống lúa bị nhiễm rầy nâu như TBR1, Khang dân18, ĐV108... Do đó, việc rầy nâu và rầy lưng trắng gây hại là không thể tránh khỏi. Rầy nâu thường phát sinh gây hại khi lúa khoảng 40 ngày tuổi, trước đó là sự xuất hiện của rầy lưng trắng khi lúa khoảng 20 ngày tuổi. Để hạn chế tác hại của rầy nâu và rầy lưng trắng, các địa phương cần tích cực ngăn ngừa sự phát sinh của rầy bằng các biện pháp ở mục I.2 nêu trên và theo dõi lượng rầy nâu vào đèn và hướng di chuyển của rầy để làm cơ sở cho việc tổ chức phòng trừ.

          3.5. Bệnh đạo ôn

           Trong thời gian trước và sau tết Nguyên Đán thường âm u, có mưa phùn, đêm và sáng sớm có sương mù. Thời điểm này lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng; phát triển nhanh thân lá, là điều kiện thuận lợi cho bệnh đạo ôn phát sinh, phát triển gây hại. Bệnh thường nặng trên những ruộng sạ dày, bón thừa đạm và các giống nhiễm rầy như ML68, ML48, IR17494, OM3536, OM1490... Các đợt gây hại chính của bệnh đạo ôn là:

          - Đợt 1: Từ cuối tháng 01 đến đầu tháng 02, gây hại nhẹ trên lá lúa trà sớm giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng.

          - Đợt 2: Từ giữa đến cuối tháng 02, gây hại các trà lúa từ giai đoạn đòng đến trỗ, chủ yếu trên lá và cổ bông.

          - Đợt 3: Trong tháng 3, gây hại ở trà lúa gieo sạ muộn.

          Để hạn chế bệnh đạo ôn, các cơ quan, đơn vị và địa phương cần khuyến cáo nông dân gieo sạ giống chống chịu bệnh, sạ hàng, sạ thưa hợp lý và bón phân cân đối, nhất là phân đạm; thường xuyên điều tra đồng ruộng để kịp thời phát hiện và tổ chức phòng trừ bằng thuốc đặc hiệu.

          3.6. Bệnh khô vằn

Thời tiết nắng, mưa xen kẽ là điều kiện rất thích hợp cho bệnh khô vằn phát sinh, phát triển; đặc biệt là trên những chân ruộng sạ dày, bón phân không cân đối, thừa đạm. Bệnh thường xuất hiện gây hại khi lúa giai đoạn đòng đến trỗ.       

          3.7. Bệnh thối thân

          Đây là bệnh phổ biến và gây hại nghiêm trọng trên cây lúa trong thời gian gần đây. Hạch nấm có thể tồn tại trong gốc rạ, trong ruộng, trong đất từ vài tháng đến một năm và lây lan từ vụ này sang vụ khác. Những diện tích bón thừa đạm, sạ dày, đất bị yếm khí bệnh thường phát sinh gây hại nặng. Bệnh gây hại từ giai đọan đẻ nhánh nhưng nặng nhất giai đoạn đòng đến sau trỗ đến chín, sẽ làm giảm năng suất nếu không phát hiện và phòng trừ kịp thời.

          3.8. Các đối tượng gây hại khác

Bọ trĩ, sâu keo, đục thân, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh lem thối hạt… cũng sẽ phát sinh gây hại cho lúa vụ Đông Xuân; chúng sẽ gây hại nặng ở những ruộng sạ dày và bón phân không cân đối. Do đó, cần có chế độ canh tác phù hợp và chăm sóc tốt, hạn chế sử dụng thuốc BVTV, chỉ sử dụng khi thật cần thiết nhằm tránh bộc phát sâu bệnh hại.

IIĐỐI VỚI CÁC CÂY TRỒNG KHÁC

1. Cây rau, đậu các loại

       Trong vụ Đông Xuân, nông dân thường trồng nhiều rau đậu để cung ứng cho thị trường. Điều kiện thời tiết vụ Đông Xuân rất phù hợp cho các loại sâu bệnh hại phát triển như bọ nhảy, sâu xanh, sâu tơ, sâu khoang… trên các loại rau ăn lá và sâu vẽ bùa, dòi đục lá… trên cây họ đậu. Ngoài ra còn có các bệnh nguy hiểm như  sương mai, thán thư, đốm lá, thối thân, thối gốc… cũng gây hại phổ biến trên cây rau, đậu các loại.

       Cần hướng dẫn nông dân thực hiện giải pháp IPM để bảo vệ cây trồng, khuyến khích nông dân sử dụng các thuốc BVTV trong danh mục sử dụng cho cây rau, chú trọng dùng các loại thuốc trừ sâu sinh học: Bacillus thuringiensis (Delfin, Vi - BT), Abamectin (Tập Kỳ, Vibamec,…). Tuân thủ thời gian cách ly để bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Nông dân trồng rau cần thực hiện việc trồng rau theo VietGAP để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Chú ý đất trồng đậu phải thoát nước tốt tạo sự thông thoáng cho bộ rễ, làm cỏ và bón phân cân đối theo quy trình của từng loại cây để hạn chế sâu bệnh và cho năng suất cao.

       2. Cây mía

       Sâu đục thân, bệnh than, bệnh thối đỏ thân…  tiếp tục phát sinh gây hại rải rác. Chú ý theo dõi bệnh trắng lá mía (bệnh này đã gây hại rất nặng tại tỉnh Gia Lai, đã bắt đầu xuất hiện ở tỉnh Phú Yên), bệnh héo ngọn mía để có biện pháp quản lý hiệu quả.

       3. Cây sắn

       Bệnh khảm lá sắn đã bắt đầu xuất hiện gây hại từ tháng 8/2018 trên địa bàn tỉnh Phú Yên;  bệnh khảm lá sắn đang có xu hướng lây lan ra diện rộng, những nơi nào xảy ra bệnh khảm thì áp dụng triệt để theo quy trình phòng trừ do Cục Bảo vệ thực vật ban hành; nghiêm cấm việc mua bán, trồng giống sắn HLS11 theo Chỉ thị số 5957/CT-BNN-BVTV ngày 06/8/2018 của Bộ Nông nghiệp và PTNT,  Công văn số 4959/UBND-KT ngày 31/8/2018 của UBND tỉnh, Công văn số 3096/BVTV-TV ngày 15/11/ của Cục BVTV về phòng chống bệnh khảm lá sắn giai đoạn đầu vụ.

       Ngoài ra, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần theo dõi chặt chẽ rệp sáp bột hồng, nhện đỏ, bệnh đốm lá hại sắn để có biện pháp phòng trừ kịp thời, hiệu quả.

          4. Cây tiêu

Cuối năm 2018, tổng lượng mưa phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm sẽ ảnh hưởng đến những vườn hồ tiêu không có hệ thống thoát nước hoặc hệ thống thoát nước kém, làm cho vườn tiêu bị úng nước liên tục trong nhiều ngày, cây tiêu bị thối rễ và tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập gây hại làm cây tiêu bị chết (do bị bệnh chết nhanh Phytophthora sp) hoặc bị vàng lá hàng loạt (do bệnh chết chậm Pythium sp và Fusarium sp).

          Để phòng chống bệnh ngay khi mới trồng, đảm bảo sản xuất hồ tiêu an toàn và bền vững, cần tập trung hướng dẫn người dân thiết kế hệ thống thoát nước trong mùa mưa và xử lý nguồn bệnh theo Quy trình Kỹ thuật quản lý bệnh chết nhanh, chết chậm hại hồ tiêu do Cục BVTV ban hành.

5. Cây dừa

Bọ dừa vẫn tiếp tục gây hại, nặng nhất vào các tháng mùa khô nóng, cần tích cực phòng trừ bằng nhiều biện pháp, tăng cường nhân thả ong ký sinh. Tiếp tục theo dõi bọ vòi voi, sâu cắn lá dừa, đuông, kiến vương, bệnh thối đọt… đưa ra biện pháp phòng trừ thích hợp ở những vùng dừa bị nhiễm.

       Để quản lý tốt sâu bệnh hại trên cây trồng vụ Đông Xuân 2018-2019, các cơ cơ sở sản xuất, bà con nông dân cần thăm đồng thường xuyên, điều tra phát hiện sinh vật gây hại, kịp thời thông báo cho các cơ quan chuyên môn để đề ra các biện pháp phòng trừ kịp thời và hiệu quả./.

Trích Nguồn từ trang web Chi cục Trồng trọng và BVTV Phú Yên

Nguồn tin: Chi cục Trồng tròng và BVTV Phú Yên