Kỹ thuật trồng sen lấy gương

(Ngày đăng: 03/06/2020 14:42:14, bởi: hoangoanh)

(Áp dụng cho địa bàn Phú Yên)

 
1.  Các nhu cầu về môi trường của cây sen
-  Đất
Đất có tầng canh tác từ 20 – 40 cm, đất có tác dụng giúp rễ cây bám vào và phát triển, cung cấp chất dinh dưỡng cho cây, ổn định pH. Để thuận tiên cho cây sen phát triển và thu hoạch.

- Thời tiết
Cây sen cần nhiệt độ ấm của vùng nhiệt đới, bình quân là 25oC. Sen không tăng trưởng ở vùng bị sương giá do nó rất nhạy cảm với nhiệt độ lạnh. Tuy nhiên củ sen có đặc tính miên trạng qua đông nhằm gíup sen tồn tại.

- Chất lượng nước
Chất lượng nước rất quan trọng để sen tăng trưởng tốt. Nhiệt độ nước thích hợp và ổn định, nước phải trong, pH thích hợp nhất là 6-6,5.

Độ sâu thích hợp nhất là 20cm, khi mới gieo chỉ cần 5 cm. Thay đổi độ sâu sẽ ảnh hưởng đến nhiệt độ nước. Độ sâu càng tăng, tính giữ nhiệt càng kéo dài. Việc tăng độ sâu của nước sẽ giúp không chế bệnh thối củ do nấm Fusarium oxysporum  pv nelumbicola do nấm này cần oxygen. Nước sâu quá sẽ ảnh hưởng đến phát triển bộ rễ vì việc vận chuyển không khí từ lá qua hệ thống vận chuyển khí gặp trở ngại.

Cây sen có thể chịu được nồng độ muối nhất định. Những khảo nghiệm bước đầu cho thấy thành phần natri trong muối bị thay thế bởi ion kali ở nồng độ thấp, mở triển vọng trồng sen ở những nơi bị nhiễm mặn. Nồng độ muối được thể hiện qua độ dẫn điện EC, cây sen chịu được EC 2,8-3,1 mS cm. Lá non bắt đầu bị vàng khi EC 3,2-3,5 mS cm, tăng trưởng ngừng lại

2. Bố trí thời vụ thích hợp:
- Thời gian sinh trưởng của cây sen (Từ trồng đến bắt đầu thu hoạch)khoảng từ 4-5 tháng, tuỳ thuộc vào kỹ thật trồng và chăm sóc, trồng thưa, hoặc sen bị bệnh nặng thường kéo dài thời gian sinh trưởng.

- Bố trí cơ cấu mùa vụ hợp lý: Nên bố trí luân canh (lúa đông xuân + sen hè thu) Vì vụ lúa ĐX có hiệu quả kinh tế cao không nên bỏ, và vụ sen hè thu muộn thu hoạch vào tháng 9-10 thường có giá bán cao nhất trong năm do thời điểm này thị trường khan hiếm. Bố trí luân canh có ưu điểm cắt được nguồn dịch bệnh, có tác dụng ngừa bệnh tốt hơn cho cây sen.

- Bố trí vùng sản xuất: Nên quy hoạch trồng sen ở những vùng đất thấp trũng tuy nhiên; phải quan tâm thiết kế bờ bao vững chắc chủ động được khâu điều chỉnh mực nước thích hợp cho cây sen sinh trưởng phát triển.

- Thời vụ xuống giống ở Phú Yên: Thường sau Tết Nguyên đán là thời điểm thích hợp nhất để xuống giống sen, khoảng 3-4 tháng sinh trưởng cây sen bắt đầu cho thu hoạch gương sen, hạt sen và đến tháng 6 hàng năm sẽ vào mùa thu hoạch rộ, kéo dài đến tháng 11. Khi nước lũ tràn về nhiều cũng là lúc cây sen tàn lụi dần do nước ngập, nhưng sau mùa lũ cây sen lại đâm chồi và phát triển trở lại (nếu mùa lũ ngập ít).

3. Giống:
-Cây sen chủ yếu được trồng bằng thân rễ. Chọn cây con có từ 2-3 lá, cao từ 30-40cm, cây trong tình trạng phát triển tốt, không nhiễm sâu bệnh. Chú ý chọn cây con phải đảm bảo hiện diện cả hai bộ phận lá và ngó trên cùng một cây con thì cây mới phát triển được tốt.

- Thường sử dụng ngó sen để làm giống rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây sen. Nên chọn ngó sen mọc khỏe và cùng kích cở để trồng, sau khi bứng ngâm hom sen trong nước 1-3 ngày đem trồng dần, khi trồng ghim gốc hom sen sâu trong đất và cho lá trải trên mặt nước, không để cuốn lá sen bị vặn dây.

- Nếu gieo hạt thì sau 7 ngày cây sen sẽ mọc, sau đó tách ra để trồng (Thời gian từ gieo hạt đến lấy giống để trồng là 23 ngày).
- Thời gian xuống giống 5 ngày sau khi làm đất tiến hành cấy giống xuống.
        
4. Kỹ thuật làm đất:

- Chọn thế đất: nên chọn chân ruộng trũng để trồng.
- Làm đất: sau khi đã thu hoạch lúa, cày úp hết gốc rạ xuống và ngâm ruộngcho kỹ; bừa cho đất tơi xốp, phẳng.
- Tiêu chuẩn làm đất: Đảm bảo độ sâu thích hợp, nhuyễn bùn, phẳng và sạch cỏ dại.
- Kỹ thuật làm đất: Tốt nhất là cày phơi ải đất, đưa nước vào ruộng, rải 300kg lân/ha, vôi từ 300-500 kg/ha, trục xới đất thành một lớp bùn dầy 20-25cm. Giữ mực nước ruộng 20-25cm sau 7-10 ngày tiến hành trồng.
 
5. Mật độ trồng:

- Mật độ trồng 2000-2500 cây/ha: Cây cách cây 2-2,5m, hàng cách hàng 2,5-3m. Trồng mật độ thưa thường kéo dài thời gian sinh trưởng.

6. Chọn giống, cách trồng:
- Giống phải chọn đúng loại Sen lấy gương (lấy hạt), bởi vì tuỳ mục đích trồng để chọn giống.
- Chú ý: Sen có 4 loại giống với 4 mục đích khác nhau.
                  + Giống Sen cho Gương (lấy hạt)
                  + Giống Sen lấy củ (loại này không cho hoa);
                  + Giống Sen lấy Ngó
                  + Giống Sen lấy Hoa.

- Cây sen lấy Gương hiện có 2 giống phổ biến: Giống dùng lấy hạt có kích thước thân, lá, hoa, gương to hơn, đặc biệt hoa có màu hồng sậm, dân gian thường gọi là “Sen Trâu”. Giống có  thân, lá, hoa, gương nhỏ hơn, hoa có màu hồng phấn thường cho năng suất thấp hơn. Do vậy, khi trồng cần chú ý chọn đúng giống.

- Cây sen giống đem trồng phải đạt tiêu chuẩn: Có 2 lá mập, khỏe, đường kính lá lớn của cây giống là 30cm, không để cây bị dập lá hay gãy cọng hoặc gãy thân ngầm (ngó ở địa phương gọi là roi cày). Các chỉ tiêu này liên quan chặt chẽ đến tỷ lệ sống của cây khi trồng. Nếu cây giống được chọn lọc và bảo quản tốt khi trồng tỷ lệ sống cao.

- Cách trồng: Cây con sau khi nhổ từ ruộng sen phải được giữ nơi mát, tránh ánh sáng mặt trời bức xạ làm cho cây khô héo, đem cấy ra ruộng đã cày bừa xong cần nhẹ nhàng để tránh gãy ngó (thân ngầm, roi cày). Không nên trồng quá sâu cây lâu bén rễ, không nên quá nông cây dễ bị nổi.  

- Cần khống chế mực nước trong ruộng 20-25 cm trong thời gian mới trồng, giúp cây mau bén rễ.  Khoảng 10 ngày sau cần theo dõi và trồng dặm liền. Sau đó, cho mực nước tăng dần theo sự sinh trưởng của cây. Mực nước trong ruộng cần khống chế ở mức 25-30cm là tốt nhất.
(còn nữa)
Ks. Huỳnh Văn Bảo
GĐ HTXDVNNTH Hòa Xuân Tây 1