Cách nhận biết và biện pháp phòng tránh một số bệnh sau sinh ở bò mẹ

(Ngày đăng: 04/09/2020 15:11:52, bởi: hoangoanh)

Trong chăn nuôi bò sinh sản, đặc biệt là bò mẹ sau sinh thường xuất hiện một số bệnh do trong quá trình mang thai và sinh đẻ, bò mẹ có sự thay đổi lớn về hormone và khả năng miễn dịch thấp, vì vậy, trong giai đoạn này, người nuôi cần chú ý khâu chăm sóc và cách nhận biết một số bệnh ở bò mẹ sau sinh và cách phòng tránh như sau


1. Bệnh sót nhau
a. Sót nhau: Bình thường, nhau ra hoàn toàn trước 12 giờ sau khi đẻ. Bò sau khi đẻ mà lưu nhau hơn 12 giờ sẽ làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tử cung so với bò không bị sót nhau. Tuy nhiên, nhờ co bóp của tử cung sẽ giúp tử cung thu teo nhanh chóng sau đó và chất bẩn sẽ được tống ra ngoài, vì thế mà sót nhau ít ảnh hưởng đến sinh sản so với những nhân tố khác. Nguy cơ sót nhau sẽ tăng cao trong các trường hợp đẻ sinh đôi, đẻ non hoặc già ngày, đẻ khó, thiếu vận động và thiếu canxi trong cuối thai kỳ. Đôi khi sự thiếu hụt selenium và vitamin E cũng gây nên sót nhau. Khi bò bị sót nhau thường không biểu hiện những dấu hiệu lâm sàng nghiêm trọng, ngoại trừ dấu hiệu giảm tính ngon miệng và giảm sữa tạm thời, có thể sốt. Khoảng 20- 25% số bò bị sót nhau có thể dẫn đến viêm tử cung ở mức độ trung bình đến nghiêm trọng. Dấu hiệu lâm sàng là dịch thải ra có mùi hôi khó chịu, màng nhau treo lơ lửng ở âm hộ và khấu đuôi hoặc mông. Bình thường, phần nhau sót lại có thể được tống ra ngoài trong vòng 7-10 ngày nhưng một vài trường hợp có thể trên 15 ngày.
  


 
ảnh: internet
 
Có nhiều quan điểm khác nhau trong việc xử lý sót nhau như bóc nhau, sử dụng viên đặt hoặc dung dịch kháng sinh (đơn lẻ hoặc kết hợp với bóc nhau) nhưng có thể nói rằng không có giải pháp nào hoàn hảo. Có thể thực hiện tuần tự từ dễ đến khó như sau: Cho bò uống lại nước ối của nó; nếu không hứng được nước ối có thể cho uống nước cám (khoảng 10 lít) và muối. Tiêm Cloprostenol: 10ml/ bò, khoảng 20-30 giờ sau nhau sẽ ra. Trường hợp chờ 48 giờ nhau vẫn không ra, có thể tiêm thêm liều thứ 2. Trường hợp sau 2 liều, nhau vẫn không ra thì có thể bóc nhau.

 b. Bóc nhau: Hầu hết các nhà chuyên môn đều đồng ý rằng việc bóc nhau chỉ được thực hiện khi màng nhau đã tách ra khỏi tử cung và dễ dàng bóc tách phần còn lại bằng tay. Tuy nhiên, việc bóc nhau nên được thực hiện bởi những kỹ thuật viên có kinh nghiệm. Đặc biệt, cấm chỉ định bóc nhau trong trường hợp bò có biểu hiện nhiễm trùng máu. Điều không hay là hầu hết các kỹ thuật viên và nhà chăn nuôi đã quen với phương pháp cổ truyền này và cố gắng bóc nhau cho bằng được trong mọi tình huống, gây tổn thương niêm mạc tử cung bò mẹ cũng như khả năng sinh sản trong tương lai.

 c. Kích thích co bóp cơ tử cung: Nhiều nhà chuyên môn cho rằng việc tiêm oxytocin trong vòng 24-48 giờ sau khi đẻ có thể mang lại hiệu quả trong việc hỗ trợ đẩy nhau ra ngoài. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây cho rằng không có sự khác biệt khi sử dụng liều đơn oxytocin trong việc làm giảm nguy cơ sót nhau giữa bò đẻ bình thường và bò cần phải can thiệp khi đẻ. Việc sử dụng kết hợp với estrogen ngay lập tức sau khi đẻ sẽ làm gia tăng hiệu lực của oxytocin nhưng gây nên hiện tượng giảm khả năng sinh sản sau đó.

 d. Sử dụng kháng sinh: Việc sử dụng kháng sinh thụt vào tử cung chỉ nên thực hiện khi bò sót nhau có dấu hiệu nhiễm trùng máu hoặc đẻ khó. Việc sử dụng kháng sinh không giúp phòng ngừa hoàn toàn viêm tử cung và hiện tượng viêm tử cung có mủ có thể phát triển sau đó. Vì thế, phải cẩn thận và không nên quá tin tưởng vào sử dụng kháng sinh mà không có sự chú ý nào sau đó. Cần kết hợp thật hợp lý giữa hai phương pháp sử dụng kháng sinh với việc theo dõi lấy nhau ra ngoài.

2.Bệnh lộn tử cung
a.Nguyên nhân
Có nhiều nguyên nhân, như con vật ít được vận động trong thời gian chửa, nền chuồng dốc về phía sau, bào thai quá to, tử cung đang căng kéo thai ra nhanh, mạnh dễ làm lộn tử cung.

b.Triệu chứng
Bò mẹ cong lưng mà rặn (khi rặn có thải ra ít phân và nước tiểu), thể hiện đau đớn. Phần tử cung lộn có màu hồng. Trên niêm mạc tử cung còn dính một số núm nhau.

*Can thiệp
Nguyên tắc can thiệp là nhanh chóng đưa tử cung trở lại vị trí cũ tránh nhiễm trùng và gây tổn thương niêm mạc tử cung, đề phòng hiện tượng tái phát.
-  Nếu đầu mút sừng tử cung lồng vào trong tử cung: Sau khi sát trùng và làm trơn bằng dầu nhờn, đưa tay vào đường sinh dục và đẩy sừng tử cung lồng về vị trí cũ, sau đó bơm thuốc sát (nồng độ thích hợp).

- Nếu lộn tử cung bít tất
+ Chuẩn bị: Cố định con vật (đầu thấp đuôi cao), phong bế vùng khom đuôi, buột đuôi sang bên tránh va quệt vào tử cung
+ Thủ thuật: Sát trùng tay rồi rửa phần tử cung lộn bít tất (dùng thuốc tím 0,1%, phèn chua 2%...). Bóc nhau thai nếu còn sót, khâu những chỗ bị rách. Đổ dầu nhờn lên niêm mạc tử cung. Một người dùng tấm vải gạc vô trùng cột lấy phần lộn bít tất và nâng lên cho ngang tầm âm môn, người thứ 2 ấn từ tử cung hoặc từ gốc sừng tử cung (trước khi ấn vào cần kiểm tra tử cung bị xoắn hay không, nếu bị xoắn cần can thiệp trước khi ấn vào). Đẩy tử cung vào từng ít một (khi con vật ngưng rặn), phối hợp với người thứ nhất để đưa tử cung vào trong xoang chậu, người thứ 2 đưa tay vào trong tử cung để sửa tử cung về tư thế bình thường, sau đó thụt rửa tử cung bằng thuốc sát trùng nhẹ, bơm hoặc đặt kháng sinh vào tử cung.
+ Đề phòng tái phát: Cho vật đứng vị trí đầu thấp hơn đuôi, không cho vận động, phong bế (novocain) vào vùng khum đuôi. Có thể cố định bằng cách dùng chỉ mềm to bản khâu 2/3 phía trên mép âm môn. Cần theo dõi và trợ sức, chăm sóc bò mẹ.