Một số nguyên nhân và giải pháp tăng tỷ lệ đậu trái cho cây bơ

(Ngày đăng: 08/09/2020 10:41:00, bởi: hoangoanh)

Bơ là cây ăn trái có giá trị kinh tế cao; tuy nhiên tình trạng bơ ra rất nhiều hoa, nhưng tỷ lệ đậu trái thấp, thậm chí là không đậu trái đã và đang diễn ra khiến nhiều nhà vườn chán nản do không thể tìm ra nguyên nhân và giải pháp tối ưu để khắc phục tình trạng này.



  

 

I. Thực trạng

Để vườn bơ đạt tỷ lệ đậu trái cao thì trước hết bà con nông dân phải nắm được một số kiến thức cơ bản về đặc tính sinh vật học của cây bơ và kỹ thuật chăm sóc cây bơ trong thời kỳ ra hoa một cách hợp lý.

Với phạm vi bài viết này, tôi xin đưa ra một số nguyên nhân và giới thiệu một số giải pháp để nâng cao tỷ lệ đậu trái cho cây bơ đề bà con tham khảo .
 
II. Nguyên nhân và giải pháp
1. Do đặc tính sinh vật học
Một cây bơ trưởng thành có thể ra trên một triệu hoa, nhưng tỷ lệ đậu trái chỉ đạt khoảng 1%, thậm chí chỉ đạt 0,3% hoặc rụng hoàn toàn. Ở Việt Nam bơ thường ra hoa vào đầu mùa khô ( trừ bơ tứ quý hoặc bơ trái vụ).

- Hoa của cây bơ là hoa lưỡng tính lệch pha, điều đặc biệt là trong một ngày hoa của cây bơ giữ chức năng đực hoặc cái vào một phần của ngày (cụ thể: buổi sáng hoa bơ có thể giữ chức năng là hoa cái thì chiều hoa lại giữ chức năng là hoa đực hoặc ngược lại).


- Hoa của cây bơ nở 2 lần: Lần nở thứ nhất, nhụy hoặc nhị sẽ chín trước, sau đó cánh hoa lại cụp lại; lần nở thứ hai sau lần nở thứ nhất 24h, lúc này nhị hoặc nhụy sẽ chín và bung ra.

Đây chính là một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng bơ ra rất nhiều hoa nhưng không có khả năng đậu trái (vì không thể có khả năng tự thụ )
 

 
Để khắc phục nguyên nhân này, bà con cần áp dụng một số giải pháp cụ thể sau:

Một là, đối với những vườn trồng mới: Cần thiết kế trồng xen kẽ nhiều giống bơ trong một vườn, đây là giải pháp tối ưu nhất; vì giữa các giống bơ sẽ có sự lệch pha khi ra hoa, chính sự lệch pha giữa các giống sẽ giải quyết được sự lệch pha của chính bản thân mỗi giống

Ví dụ: Khi ta trồng 3 giống bơ A, B, C trong cùng một vườn, thì ta thấy các hiện tượng sau xảy ra:

             + Buổi sáng, hoa của giống bơ A giữ vai trò là hoa đực, thì hoa của giống bơ B và C có thể giữ vai trò là hoa cái hoặc ngược lại.

             + Buổi chiều, hoa của giống bơ A giữ vai trò là hoa cái thì hoa của giống bơ B và C có thể giữa vai trò là hoa đực và ngược lại.

Như vậy, hoa của các giống bơ sẽ thụ phấn cho nhau thông qua quá trình thụ phấn chéo (nhờ gió, côn trùng và các yếu tố ngoại cảnh khác…)

Hai là, đối với các vườn bơ đã trồng lâu năm: Bà con tiến hành cắt bỏ một số cành trên cây, rồi tiến hành ghép các giống bơ khác lên những cành vừa cắt, đây là giải pháp tốt để duy trì và cải tạo những vườn bơ đang trong thời kỳ kinh doanh.



2. Do chăm sóc ở thời kỳ ra hoa, đậu trái
Phần lớn người trồng bơ đã không nắm rõ được đặc tính sinh vật học của cây bơ nên quá trình chăm sóc cây ở thời kỳ ra hoa không đúng kỹ thuật.

Thông thường theo tâm lý người dân thì khi cây ra hoa sẽ cần dinh dưỡng và nước cao hơn so với giai đoạn khác, vì vậy khi bơ ra hoa người dân đã tập trung bón phân và tưới nước cho cây, đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến cây ra nhiều hoa nhưng lại không đậu trái.

Với cây bơ ta phải áp dụng quy trình “chăm sóc ngược” khi cây ra hoa thì mới đem lại tỷ lệ đậu trái cao, cụ thể như sau:
- Bước thứ nhất: Bà con tiến hành bón phân cân đối và đầy đủ cho cây trước giai đoạn ra hoa 2 tháng, sau đó tưới nước đều đặn để cây phát triển bình thường; đối với vườn bơ quá sung (cành lá phát triển nhiều ) thì tiến hành cắt tỉa cành tăm, cành trong tán và ngừng tưới nước trước khi bơ ra hoa 1 tháng (gọi là biện pháp hãm nước để kích mầm hoa). Việc tưới nước đều đặn bình thường trong giai đoạn trước khi ra hoa còn có tác dụng giúp cây duy trì bộ lá ổn định, tập cho cây quen trạng thái đủ nước và không bị sốc nước khi bước vào giai đoạn ra hoa, đậu trái

- Bước thứ hai: Khi cây bắt đầu ra hoa thì tuyệt đối không bón bất kỳ một loại phân nào xuống gốc, có thể cung cấp bổ sung dinh dưỡng cho bơ bằng các loại phân bón qua lá có chứa hàm lượng các chất kaly, bo, canxi, mangan (nồng độ, liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, phun vào chiều mát là tốt nhất, chú ý không dùng các loại phân bón có chứa hàm lượng N cao). Giai đoạn này hạn chế tưới nước, chỉ duy trì đủ độ ẩm vừa phải để hạn chế cây ra đọt non và hạn chế dịch cây bị loãng (nếu quá dư nước thì dịch cây sẽ bị loãng, giảm sự liên kết vách tế bào, đặc biệt là ở vị trí cuống hoa, cuống trái đẫn đến rụng hoa, rụng trái). Trong gia đoạn này, nếu trời mưa thì tiến hành khơi rãnh thoát nước nhanh và cuốc phá váng lớp đất mắt giáp gốc để tạo thông thoáng và vùng đất quanh gốc sẽ nhanh khô hơn.



- Bước thứ ba: Sau khi cây đậu trái được 7 đến 10 ngày thì tiến hành cắt tỉa bớt trái (một chùm không để quá 3 trái) và tiếp tục bổ sung dinh dưỡng cho cây bằng các loại phân bón qua lá có hàm lượng bo và canxi cao; có thể kết hợp với một số loại thuốc BVTV  để phòng trừ các loại  dịch hại tấn công. Vẫn tiếp tục duy trì độ ẩm vừa phải để hạn chế tình trạng sốc nước gây rụng trái non .

- Bước thứ tư: Sau khi cây đậu trái được 2 đến 3 tuần, ta tiến hành tiếp tục cung cấp dinh dưỡng cho cây bơ bằng các loại phân bón qua lá (nhắc lại: tuyệt đối không bón phân xuống  gốc); chú ý kết hợp một số loại thuốc bảo vệ thực vật để phòng, trừ các đối tượng dịch hại (đặc biệt lưu ý đến bệnh thán thư).
  
          KS Ngô Xuân Nguyên
Trạm Khuyến nông huyện Sông Hinh