Hạn hán tiếp tục gay gắt

(Ngày đăng: 21/12/2015 00:00:00, bởi: admin)

Mùa mưa đã kết thúc, nhưng dung tích trữ nước tại nhiều hồ chứa Nam Trung bộ và Tây Nguyên vẫn thấp.

Các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận đã có kế hoạch dừng sản xuất lúa vụ đông xuân 2015 – 2016 tại một số khu vực khó khăn về nước, với diện tích lên tới 26.000 ha. Cũng theo báo cáo mới nhất của các địa phương ĐBSCL, do ít mưa, nguồn nước suy giảm, đặc biệt là diện tích trồng lúa trên đất tôm thiếu nước để rửa mặn nên lúa gieo sạ bị ảnh hưởng, thiệt hại với diện tích 18.110 ha trong đó Kiên Giang 10.137 ha và Bạc Liêu là 7.973 ha. Những con số đáng lo ngại trên được ông Nguyễn Văn Tỉnh (ảnh), Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi (Bộ NN-PTNT) đưa ra, khi đề cập đến những tác động tiêu cực của hạn hán và xâm nhập mặn trong vụ đông xuân 2015 – 2016. http://www.khuyennongvn.gov.vn/portals/0/news_images/2015/12/nguyetkn/15_20_36_06_02_ong_nguyen_vn_tinh_pho_tong_cuc_truong_tong_cuc_thuy_loi_tr_loi_ve_rut_ngn_3_ngy_x_nuoc_do_i_dong_xun_2014_2015_minh_long_viet_tttin.jpg Nhiều dấu hiệu bất thường Thưa ông, khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên thường không xảy ra tình trạng khô hạn trên diện rộng trong vụ đông xuân. Vậy tại sao một số tỉnh vẫn lập kế hoạch dừng sản xuất lúa với diện tích hàng ngàn ha trong vụ đông xuân sắp tới? Câu hỏi này đã xuyên thẳng vào dấu hiệu bất thường trong sản xuất vụ đông xuân 2015 – 2016. Bởi, thời điểm này vừa kết thúc mùa mưa, đáng lẽ mực nước trữ tại các hồ chứa rất dồi dào, đủ năng lực cấp nước phục vụ gieo cấy vụ đông xuân. Tuy nhiên, do hiện tượng El nino vẫn tác động mạnh, nền nhiệt độ tăng cao, lượng mưa thiếu hụt nên nguồn nước đến các hồ chứa và các sông, suối ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên bị giảm so với cùng kỳ năm trước. Bình Thuận được dự báo là địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất. Vụ đông xuân 2014 – 2015, tỉnh này không có diện tích lúa phải ngừng sản xuất, nhưng vụ đông xuân tới đây dự kiến sẽ có gần 16.000 ha (giảm khoảng 46% tổng diện tích gieo cấy vụ đông xuân 2014 - 2015) phải bỏ hoang. Nguyên nhân là do mực nước trữ tại hồ thủy điện Đại Ninh (Đồng Nai) sụt giảm mạnh nên không thể cấp nguồn cho Bình Thuận thông qua hệ thống sông Lũy và La Ngà. Tại Khánh Hòa, lượng nước trong hồ Đá Bàn chỉ đạt khoảng 15% so với dung tích thiết kế. Bởi vậy sẽ có hơn 4.000 ha lúa phải dừng sản xuất hoặc chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Việc cấp nước phục vụ sản xuất của Khánh Hòa phụ thuộc vào các hồ chứa đơn lẻ và lưu lượng nước tại các sông, suối, đặc biệt vùng hạ du không có hồ chứa, do đó tình trạng hạn cục bộ vào mùa khô là rất căng thẳng. Cũng trong tình cảnh khan hiếm nguồn nước, tỉnh Ninh Thuận dự kiến sẽ dừng sản xuất gần 5.800 ha trong đó có khoảng 2.800 ha lúa và 3.000 ha cây màu. Vậy còn khu vực Tây Nguyên thì sao, thưa ông? Xét trên bình diện chung, cũng giống như vụ đông xuân 2014 – 2015, nguồn cấp nước từ hệ thống hồ chứa tại khu vực Tây Nguyên và Đông Nam bộ không có nhiều biến chuyển. Tuy nhiên, điều đáng ngại là khoảng 70 - 75% diện tích đất canh tác ở hai khu vực này không có hệ thống thủy lợi phục vụ. Với dự báo lượng mưa và dòng chảy các sông, suối sụt giảm mạnh so với trung bình nhiều năm, thì hạn hán có thể sẽ rất gay gắt vào thời điểm từ tháng 3 đến hết tháng 4/2016. Phần lớn diện tích cây trồng lâu năm ở Tây Nguyên và Đông Nam bộ sẽ bị ảnh hưởng giảm năng suất. Tại ĐBSCL, những năm có lượng mưa và dòng chảy trên các sông thiếu hụt thường đi kèm với hiện tượng xâm nhập mặn lan rộng, ông nghĩ sao về điều này? Đúng vậy, dự báo tổng lưu lượng dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về ĐBSCL trong mùa khô 2016 sẽ bị thiếu hụt rất lớn so với trung bình nhiều năm. Do đó, rất có thể hiện tượng xâm nhập mặn sẽ xuất hiện sớm hơn 1 tháng và kết thúc muộn hơn 1 tháng. Năm nay, xâm nhập mặn sẽ vào sâu trong đất liền so với trung bình nhiều năm từ 10 – 20 km, ảnh hưởng đến sản xuất lúa vụ đông xuân, đồng thời kéo sang cả vụ hè thu. Đa dạng giải pháp chống hạn Trước thông tin dự báo bất lợi cho SX nông nghiệp trong năm 2016, ngành NN-PTNT có giải pháp gì để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên nhiên gây ra? Từ thực tế tình hình hạn hán gay gắt diễn ra năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý bổ sung kinh phí để đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống thủy lợi Tân Mỹ (tỉnh Ninh Thuận, dung tích trữ hơn 200 triệu m3) và một số công trình thủy lợi khác ở các tỉnh Ninh Thuận và Khánh Hòa. Trong đó, giai đoạn 1 của hệ thống thủy lợi Tân Mỹ có nhiệm vụ tưới cho 6.800 ha đất canh tác, dự kiến sẽ đưa vào khai thác vào năm 2017. Ngoài ra, nhiều dự án xây dựng hồ chứa nước, hệ thống thủy lợi ở các vùng thường xuyên khô hạn đang được Bộ NN-PTNT đề xuất thực hiện bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2016 - 2020. Như hệ thống thủy lợi Đồng Mít (Bình Định), hồ Mỹ Lâm (Phú Yên), hồ Đồng Điền (Khánh Hòa), hệ thống thủy lợi sông Lũy (Bình Thuận), các hồ chứa nước KrôngH'Năng, EaHleo 1 (Đăk Lăk), hồ Ia Thul (Gia Lai), cụm công trình thủy lợi Ia H' Đrai (Kon Tum)... Đồng thời Bộ cũng đã đề xuất các giải pháp kết nối để điều tiết nguồn nước giữa các hồ chứa, mở rộng diện tích phục vụ, đặc biệt cho các diện tích trên đất dốc, mục tiêu nhằm sử dụng tối ưu nguồn nước để cấp nước trong mùa khô, phục vụ canh tác cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao. Một số hệ thống có thể kể đến như hệ thống hồ IaMơ, đập Pleipai, hồ Ea Súp Thượng, Krông Buk Hạ, Ya Yun Hạ,... Năm 2020, 500.000 ha cây trồng cạn được tưới tiết kiệm Trong kế hoạch trung hạn 2016 - 2020, Trung ương đang dự kiến đầu tư 31 dự án phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng để tưới cho một số cây trồng cạn chủ lực, có lợi thế ở từng vùng miền như: cây cà phê (ở Đăk Lăk), xoài (ở Khánh Hòa), mía (ở Thanh Hóa), cam, chanh ở đồng bằng sông Cửu Long... Để thúc đẩy phát triển tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, Bộ cũng đã ban hành “Kế hoạch hành động phát triển tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng cạn phục vụ tái cơ cấu ngành thủy lợi”. Mục tiêu đặt ra đến năm 2017 có 200.000 ha và năm 2020 có 500.000 ha cây trồng cạn được tưới bằng công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, tiết kiệm nước, nhằm nâng cao năng suất, giảm lượng nước tưới và tăng thu nhập. Để sản xuất trong điều kiện hạn hán, nhiều giống cây trồng chịu hạn đã được nghiên cứu, ứng dụng. Điển hình, những giống lúa như CH208, LCH37, CH16... đang được gieo trồng ở các tỉnh Gia Lai, Đắk Nông, Đồng Nai, Lào Cai, Hà Giang... đã chứng tỏ được khả năng thích ứng với khô hạn, chịu được điều kiện nguồn nước tưới bấp bênh và cho năng suất cao. Các giống cây trồng cạn, như ngô, lạc, đậu tương cũng được nghiên cứu, áp dụng, phù hợp với các vùng chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả, vùng thường xuyên khô hạn, đang được gieo trồng rộng rãi ở khu vực phía Nam. Xin cảm ơn ông! Theo Báo Nông nghiệp Việt Nam