Hạn chế sự phát sinh, gây hại của tuyến trùng trên rễ cây hồ tiêu tại huyện Sông Hinh bằng phương pháp điều chỉnh độ pH của đất

(Ngày đăng: 02/10/2018 16:33:14, bởi: hoangoanh)

Một vài năm gần đây giá hạt hồ tiêu liên tục giảm xuống thấp; bên cạnh đó dịch bệnh và thiên tai đã làm nhiều vườn hồ tiêu trên địa bàn huyện Sông Hinh bị chết hàng loạt; đặc biệt đối với vùng trồng tiêu tại xã Sông Hinh của huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên nhiều gia đình đã điêu đứng vì vườn tiêu bị chết hết.


 
I. Đặt vấn đề:

Thực tế cho thấy, với mức giá xuống thấp như hiện tại (70.000 đ/ kg) thì người trồng hồ tiêu vẫn có lãi, và hiệu quả của cây tiêu vẫn cao hơn rất nhiều so với một số cây trồng khác tại địa phương (như: sắn, mía, cao su, cà phê…); điều khiến người trồng hồ tiêu tại Sông Hinh phải điêu đứng đó là dịch bệnh. Một trong số các đối tượng dịch hại gây tổn thất lớn cho người trồng tiêu đó chính là tuyến trùng hại rễ.

Hầu hết các hộ trồng tiêu đã nhận thức được vấn đề này và tập trung nhiều biện pháp xử lý; nhưng cơ bản vẫn sử dụng các loại thuốc hóa học để rải và bơm tưới xuống gốc. Việc dùng thuốc hóa học để xử lý tuyến trùng lâu ngày đã dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng: đất bị nhiễm độc, cây bị sốc thuốc, hệ vi sinh vật có lợi trong đất bị chết hết, vườn tiêu ngày càng xuống cấp và chết.

Để giải quyết thực trạng này; nhằm tiến tới thâm canh cây hồ tiêu theo phương pháp hữu cơ bền vững, chúng tôi đã tiến hành sáng kiến: “Hạn chế sự phát sinh, gây hại của tuyến trùng trên rễ cây hồ tiêu bằng phương pháp điều chỉnh độ pH của đất” Quy mô thực hiện: 200 trụ tiêu  (100 trụ áp dụng biện pháp điều chỉnh độ pH đất và 100 trụ chăm sóc bình thường, để làm đối chứng). Địa điểm thực hiện: Vườn tiêu 3 năm tuổi của gia đình bà Phạm Thị Hài – thôn Suối Dứa, xã Sông Hinh, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên.




Thời gian thực hiện: Từ đầu tháng 7 đến hết tháng 8 năm 2018 (60 ngày). Cụ thể: Đầu tháng 7: tiến hành điều tra, đo độ pH đất và đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng trên rễ hồ tiêu; giữa tháng 7: Vệ vinh vườn và bón phân hữu cơ hoai mục (thực hiện phương pháp bón vùi “ bón giấu rễ”); đầu tháng 8: Tiến hành điều chỉnh pH đất bằng vôi (sử dụng vôi cũ sau khi đã hút no nước tự do trong không khí); giữa tháng 8: Điều tra, đo lại độ pH đất; cuối tháng 8: Điều tra, đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng trên rễ cây tiêu và đánh giá kết quả (có đối chứng).

II. Các bước thực hiện:

1- Đo độ pH đất; điều tra, đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng.

- Chia vườn tiêu thành 2 lô, mỗi lô 100 gốc;
- Sử dụng máy 4in1 soil meter đo độ pH đất ở phạm vi từ 5 cm đến độ sâu lớp đất 50 cm; đồng thời tiến hành đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng trên rễ hồ tiêu. Thực hiện điều tra, đánh giá và đo độ pH đất theo 5 điểm trên 2 đường chéo của vườn tiêu (thực hiện 5 gốc liền kề/điểm); áp dụng một phương pháp điều tra đánh giá trên cả 2 lô.

Kết quả:  
+ pH đất trong phạm vi từ 5 cm đến độ sâu 50cm trên cả 2 lô dao động ở mức 4 đến 5 ( trung bình là 4,5 - đất chua);
+ 100% số rễ trong phạm vi điều tra trên cả 2 lô đều bị tuyến trùng gây hại, rễ sơ cấp bị u sần, cong queo,  hệ thống rễ thứ cấp và lông hút không phát triển.

2- Vệ sinh vườn và bón phân hữu cơ cho vườn tiêu.
- Cuốc sạch cỏ dại, vệ sinh vườn và sử dụng phân bò đã ủ hoai mục bón cho cả 200 gốc tiêu (cả 2 lô): Cuốc rãnh sâu 30 cm, cách đầu rễ 10cm, lượng phân bón 15kg/ gốc, lấp đất và  tạo bồn; mục đích bón sâu đề điều chỉnh rễ tiêu ăn sâu xuống khỏi mặt đất từ 20-30cm
- Tưới nước và chăm sóc vườn tiêu bình thường.




3- Điều chỉnh độ pH đất.
Đây là giải pháp trọng tâm để hạn chế sự phát sinh, gây hại của tuyến trùng trên rễ hồ tiêu:
- Sử dụng vôi bột đã bão hòa nước (loại vôi cũ đã hút no nước tự do trong không khí) rải vào gốc cho 100 trụ tiêu (lô 1) để nâng độ pH đất, 100 trụ còn lại (lô 2) không rải vôi để làm đối chứng;
- Phương pháp :
+ Cuốc một lớp đất mỏng có độ sâu khoảng 10cm xung quanh bề mặt gốc tiêu của lô 1 với  phạm vi đường kính 60cm (cách gốc mỗi bên 30cm);
+ Rải vôi kín vào bề mặt  phạm vi khoảng đất đã cuốc, lượng vôi đã rải 3kg/ gốc;
+ Lấp kín lại đất và tạo bồn để giữ nước khi tưới;
+ Thực hiện tưới nước cho hồ tiêu với biên độ: 5 ngày/ lần tưới

4- Điều tra và đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng sau khi điều chỉnh pH đất.
- Thực hiện điều tra 5 điểm trên 2 đường chéo (mỗi điểm thực hiện 5 gốc liền kề như điều tra ban đầu)
- Đo độ pH đất;
- Đánh giá mức độ xâm hại của tuyến trùng;
- Tổng hợp kết quả, so sánh, đánh giá với lô đối chứng.

III. Kết quả thực hiện
 Kết quả đạt được:
Stt Kỳ điều tra Độ pH đất
 
Mức độ gây hại của tuyến trùng
( % số rễ bị hại)
Lô1 Lô 2
(đối chứng)
Lô1 Lô 2
(đối chứng)
1 Trước khi điều chỉnh pH đất 4,5 4,5 100 100
2 Sau khi điều chỉnh pH đất 6,5 5,0 30 70
Chênh lệch so với đối chứng +1,5 -40
*Ghi chú: - Lô 1: là lô thực hiện điều chỉnh pH đất bằng vôi
                   - Lô 2: là lô không thực hiện (lô đối chứng)
 
Qua bảng kết quả trên cho thấy:
- Lô 1: 100 gốc tiêu sau khi dùng vôi điều chỉnh pH đất thì độ pH đất đã tăng từ 4,5 lên đến 6,5 (từ đất chua chuyển thành đất trung tính); từ 100% số rễ ban đầu bị tuyến trùng xâm hại thì sau khi điều chỉnh pH đất chỉ còn 30% số rễ bị hại; hệ thống rễ thứ cấp và lông hút phát triển mạnh hơn so với ban đầu.

- Lô 2: 100 gốc tiêu không thực hiện điều chỉnh pH đất sau kỳ điều tra thứ 2 độ pH đất có thay đổi từ 4,5 lên đến 5; mức độ gây hại của tuyến trùng giảm xuống còn 70% số rễ bị hại. Sở dĩ độ pH đất của lô 2 tăng lên đến 5 và tỷ lệ % số rễ bị hại giảm xuống còn 70% là do trước đó vườn tiêu đã được bón phân bò hoài mục có ủ chế phẩm Tricoderma

- Chênh lệch so với lô đối chứng sau khi điều chỉnh:
+ pH đất của lô 1 so lới lô 2: cao hơn  1,5
+ Số rễ bị hại của lô 1 so với lô 2: thấp hơn 40%

 IV. Kết luận
- Trong cùng một điều kiện chăm sóc như nhau (bón phân, tưới nước, làm cỏ...), nhưng chỉ cần sử dụng vôi điều chỉnh độ pH đất sẽ hạn chế được 40% mức độ phát sinh và gây hại của tuyến trùng trên rễ hồ tiêu so với không sử dụng vôi;

- Khi bón phân hữu cơ hoai mục cũng góp phần rất lớn vào việc cải tạo độ pH đất và giảm mức độ phát sinh gây hại của tuyến trùng (giảm khoảng 30%);

- Giảm chi phí đầu tư sản xuất vì không mất tiền mua thuốc hóa học;

- Giảm ô nhiễm môi trường do không sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiệp;

- Nâng cao giá trị nông sản, góp phần từng bước tiến tới sản xuất hàng hóa chất lượng cao theo tiêu chuẩn VietGAP.

 
                                                                   KS. Ngô Xuân Nguyên
                                                                   Trạm Khuyến nông huyện Sông Hinh