03:54 Thứ năm, 24/05/2018

Dự báo tình hình sâu bênh hại lúa vụ hè thu 2015

Đăng lúc: Thứ năm - 23/07/2015 21:23
I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng - Thủy văn TƯ, xu hướng thời tiết trong vụ Hè Thu 2015 tại Phú Yên: Các tỉnh Nam Trung Bộ lượng mưa từ tháng 4-8 ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Tổng lượng mưa phổ biến từ 300-500 mm, thấp hơn so với cùng kỳ từ 20-50%. Nắng nóng xuất hiện sớm từ giữa tháng 4 và kết thúc vào cuối tháng 8, tập trung chính vào các tháng 6 - tháng 8. Nhiệt độ không khí phổ biến 27oC -29 oC, cao nhất có thể đạt từ 38oC-40oC, xảy ra từ tháng 5-7/2015. Trong vụ thường có mưa dông vào buổi chiều, tuy nhiên tình hình nắng nóng có thể kéo dài, dễ gây nên hạn hán cục bộ ở nơi cuối nguồn nước tưới, nước mặn có khả năng xâm nhập sâu vào các vùng cửa sông, ven biển. Do đó, cần chủ động điều tiết nước tưới và tăng cường tuyên truyền tưới nước tiết kiệm trong suốt vụ sản xuất.
     Theo Sở NN-PTNT, lịch thời vụ gieo sạ của vụ HT 2015 từ 20/5 - 10/6/2015. Theo quy luật hàng năm, thời điểm gieo sạ thường gặp thuận lợi vì trời không mưa nên hạt giống sẽ nảy mầm tốt, song cũng bất lợi vì nắng nóng sẽ làm mặt ruộng nhanh khô và xảy ra tình trạng thiếu nước tưới cục bộ.
 Bộ giống lúa khuyến cáo sử dụng bao gồm các giống cực ngắn (<90 ngày) và ngắn ngày (91 -105 ngày): ML48, ML49, ML216, OM4900,… Giống bổ sung: OM6162, HT1, PY1, PY2,… Hạn chế gieo sạ giống nhiễm rầy như: TBR1, HĐB6, ĐV108, KD18, OM2695-2,…

      II. DỰ BÁO TÌNH HÌNH SÂU BỆNH 
     1. Chuột
     Là đối tượng thường xuyên gây hại cho các vụ lúa trong năm và khó phòng trừ. Một số địa phương do địa hình phức tạp, chuột còn lẩn trốn trong vườn cây, bờ bụi nếu không trừ tích cực chuột sẽ chuyển sang gây hại lúa Hè Thu. Nhằm đẩy mạnh công tác diệt chuột, Chi cục BVTV đã phát động chiến dịch diệt chuột và lấy tháng Năm hàng năm làm “Tháng diệt chuột”. Trên cơ sở đó, việc tổ chức các hoạt động diệt chuột cho vụ Hè Thu cần bắt đầu ngay sau khi kết thúc thu hoạch lúa Đông Xuân. Trong vụ Hè Thu cần tiến hành công tác diệt chuột bằng các biện pháp sau:
    - Tổ chức Lễ phát động chiến dịch “Tháng diệt chuột” tại các địa phương nhằm tuyên truyền phong trào diệt chuột đến với nông dân.
    - Triển khai ra quân đào bắt vào thời gian trước gieo sạ ở  gò đồi, bờ cao nơi chuột sinh sống giữa hai vụ lúa.
     - Đồng loạt bẫy, bả sau khi làm đất lần cuối.
     - Dùng đèn soi bắt chuột bằng nơm, vợt từ lúc lúa giai đoạn mạ đến khi đẻ nhánh rộ.
     - Tại các khu ruộng chuột thường xuyên cắn phá mạnh, nên áp dụng mô hình “Bẫy cây trồng” trước khi gieo sạ 10-15 ngày để trừ chuột cho cả khu đồng.
    - Những nơi chuột hại nặng thời kỳ lúa đẻ nhánh, ngoài các biện pháp trên có thể dùng bả bằng thuốc chuột Rat K, Klerat, Racumin; các chế phẩm sinh học như Biorat, Miroca, Prodent, bả sinh học; các thuốc xông hơi Woolf cygar 33 %, Xì gà –SG 63q… Chú ý an toàn cho người và vật nuôi. Đánh bả xong phải thu gom hết bả độc để xử lý.

       2. Rầy nâu và rầy lưng trắng (RN-RLT)
      Vụ Hè Thu thường có điều kiện thời tiết thuận lợi nên RN-RLT sẽ phát sinh gây hại nặng, nếu không được quản lý bằng các biện pháp thích hợp. Chúng gây hại trực tiếp làm nên hiện tượng cháy rầy và gián tiếp truyền các bệnh virus vàng lùn-lùn xoắn lá (VL-LXL) và lùn sọc đen, cả hai đều làm thiệt hại nặng đến năng suất lúa.

      Theo quy luật, rầy lưng trắng sẽ phát sinh gây hại trên ruộng lúa khoảng 30 ngày sau sạ, sau đó mật độ của chúng giảm dần và nhường chỗ cho rầy nâu. Tại Phú Yên, chưa ghi nhận xuất hiện bệnh lùn sọc đen do rầy lưng trắng và bệnh VL-LXL do rầy nâu làm môi giới truyền bệnh. Tuy nhiên, các tỉnh lân cận Phú Yên đã xuất hiện bệnh VL-LXL, lùn sọc đen và chúng đã gây thiệt hại đáng kể cho sản xuất lúa. Do đó, cần phải có biện pháp quản lý RN-RLT hiệu quả và bền vững ngay từ đầu vụ.

      Để ngăn chặn sự phát sinh gây hại của RN-RLT, cần thực hiện các biện pháp sau:
      - Hạn chế gieo sạ các giống nhiễm rầy nâu như: TBR 1, TBR 45, ĐV 108, OM2695-2, HĐB6, D98-17, BĐ 258...
       - Vệ sinh đồng ruộng, làm đất kỹ trước khi gieo sạ.
       - Sử dụng giống xác nhận, giống khỏe.
       - Khuyến khích nông dân sạ hàng, sạ thưa: 100-120 kg/ ha.
     - Bón phân cân đối hợp lý NPK, nên bón đạm theo bảng so màu lá, tăng cường bón lót phân chuồng.
      - Quản lý dịch hại theo IPM, tránh sử dụng thuốc BVTV không cần thiết vì dễ gây hiện tượng bộc phát rầy không kiểm soát được. Không phun thuốc trừ sâu sớm, chỉ phun khi thật cần thiết lúc rầy có xu thế phát triển mạnh.
     - Sử dụng bẫy đèn để theo dõi số lượng rầy vào đèn, xác định thời điểm rầy ra rộ và hướng di chuyển của rầy để có biện pháp quản lý kịp thời và hợp lý.
     -Tích cực chăm sóc ruộng lúa, thường xuyên điều tra đồng ruộng, kịp thời phát hiện khi rầy nâu còn ở mật độ thấp để có biện pháp quản lý thích hợp.
    - Khi mật độ rầy nâu trên đồng ruộng phát triển cao kết hợp các yếu tố thời tiết và cây trồng thuận lợi cho rầy nâu phát triển, cần tham khảo ý kiến cơ quan BVTV để quyết định việc phun thuốc. Khi xử lý thuốc trừ rầy nâu cần tuân theo nguyên tắc 4 đúng.
    - Một số thuốc có hiệu quả trừ rầy nâu cao: Applaud, Butyl, Chess, Bassa, Hopsan, Jetan…

    3. Sâu cắn gié
   Theo quy luật, sâu cắn gié thường phát sinh gây hại lúa Hè Thu ở giai đoạn trỗ-chín. Cần tăng cường công tác điều tra dự tính dự báo kịp thời các lứa sâu phát sinh gây hại để có biện pháp quản lý kịp thời. Một số biện pháp phòng trừ sâu cắn gié như sau :
     - Làm đất kỹ, dọn sạch cỏ bờ
     - Không để ruộng khô nước khi lúa trỗ
    - Làm bẫy bả chua ngọt vừa có ý nghĩa phát hiện và dự tính sớm lứa sâu, vừa để diệt trưởng thành. Công thức bả: 400gr đường + 400cc dấm + 100cc rượu + 100cc nước + 5gr thuốc Padan, khuấy đều phun lên bó rơm rạ, cắm quanh bờ ruộng, mỗi ha 30-40 bả.        
    Một số loại thuốc trừ sâu có tác dụng tiếp xúc, vị độc có hiệu quả phòng trừ cao trong thực tế sản xuất như: Peran, Angun, Proclaim,Virtako, Nurelle D...
    - Nên phun thuốc lúc chiều mát.
    - Không để ruộng khô nước khi phun .

   4. Nhện gié
   Điều kiện thời tiết nắng nóng và khô ở vụ HT rất thích hợp cho nhện gié phát triển và gây hại. Ngoài ra, cùng với việc nông dân sử dụng nhiều thuốc trừ sâu ở đầu vụ làm giảm mật độ thiên địch trên đồng ruộng, việc gieo sạ quá dày và bón nhiều phân đạm cũng làm tăng sự gây hại của nhện gié. Để phòng trừ nhện gié cần áp dụng các biện pháp:
    - Cày ải phơi đất, vệ sinh đồng ruộng, diệt lúa chét là nơi cư trú của nhện gié.
    - Sạ thưa hoặc sạ hàng, bón phân cân đối hợp lý.
    - Bảo vệ thiên địch trong ruộng lúa, một số loại bọ trĩ ăn thịt, nhện và ong nội ký sinh có khả năng hạn chế mật số nhện gié.
    - Giữ nước ruộng đầy đủ vì nhện gié thích hợp điều kiện ruộng khô.
    - Khi cần thiết có thể phun thuốc Danitol-S,  Kinalux,…

    5. Sâu đục thân
     Trong những vụ gần đây, mức độ gây hại của sâu đục thân có xu hướng tăng ở các địa phương. Vì vậy, cần tăng cường công tác bẫy đèn, điều tra phát hiện xác định thời điểm bướm ra rộ và mật độ sâu ngoài đồng để có biện pháp quản lý kịp thời và hiệu quả.

   * Biện pháp quản lý
- Khi thu hoạch nên cắt sát gốc, cày lật đất  để hạn chế nhộng nằm trong gốc rạ.
- Thời vụ gieo sạ tập trung, đồng loạt.
     - Sạ mật độ thấp, không bón nhiều phân đạm.
     - Thu gom ổ trứng đem tiêu hủy.
    - Nếu sâu gây hại ở thời kỳ lúa non nên tập trung chăm sóc, bón thêm phân để lúa đẻ nhánh mới và phát triển kịp cho bông hữu hiệu.
    -  Ở những vùng thường bị sâu đục thân gây hại trong những vụ trước, nếu thấy bướm rộ có thể dùng các loại thuốc trừ sâu dạng hạt như Vibasu, Diazan, Padan,... để rải hoặc phun Padan, Virtako... sau khi bướm ra rộ 5-7 ngày.
    - Khi đã bị nõn héo hay bông bạc thì việc phun thuốc không có ý nghĩa. Nên tránh phun thuốc tràn lan sẽ tiêu diệt các thiên địch và gây nguy cơ bộc phát nhiều dịch hại nguy hiểm khác.

    6. Bệnh khô vằn
    Vụ Hè Thu, trời nắng nóng và thường có mưa xen kẽ là điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh khô vằn phát sinh, lây lan và gây hại nặng. Bệnh phát sinh rải rác từ khi lúa đẻ nhánh, tỷ lệ bệnh tăng vào thời kỳ lúa mang đòng đến trỗ bông. Đặc biệt bệnh gây hại nặng cho những ruộng gieo sạ dày và bón thừa phân đạm, thiếu kali.  

      Biện pháp quản lý
      - Chọn giống tốt, không nhiễm bệnh từ vụ trước.
      - Sạ hàng, sạ thưa với mật độ 100-120kg/ha.
      - Bón phân cân đối, bón đạm theo bảng so máu lá.
     - Khi phát hiện ruộng chớm bị bệnh, nên sử dụng các loại thuốc như: Validacine, Nevo, Opus, Anvil, Amistar Top… Cần phun đúng kỹ thuật  để đạt hiệu quả cao nhất trong việc ngăn chặn bệnh phát triển.

     7. Bệnh thối thân
      Đây là một bệnh làm ảnh hưởng nhiều đến năng suất lúa. Khi bệnh gây hại nặng làm thân cây lúa thối mềm và rỗng, bộ rễ có màu đen và thối. Trời nắng nóng cây bệnh bị héo nhanh và chết. Cây lúa bị bệnh sớm sẽ khô nhanh khi chín và dễ đổ ngã khi gặp mưa.

     Để phòng trừ bệnh thối thân, cần hạn chế gieo sạ các giống nhiễm bệnh như: ML48, ML68, ĐH 815-6, …Nên sạ thưa và cần bón đạm theo bảng so màu lá lúa, bón đầy đủ kali.  Khi bệnh phát sinh phát triển, sử dụng các loại thuốc đặc hiệu để phun trừ như: New Hinosan, Kasumin + Anvil, Nevo, Rovral, Bavistin…
 
     8. Bệnh thối bẹ

     Bệnh thối bẹ do nấm gây nên, xuất hiện và gây hại trên bẹ lá đòng vào thời kỳ sắp trổ bông, đặc biệt trên chân ruộng trũng.  Bệnh làm cho bông lúa cũng như hạt lúa bị ngắn lại. Bị bệnh sớm cây lúa có bông trổ không thoát, đồng thời hạt lúa bị lép và biến màu. Bệnh gây hại nặng trong điều kiện ẩm độ, nhiệt độ cao. Các giống lúa thuần có nguồn gốc Trung Quốc thường bị nhiễm bệnh nặng. 

     * Biện pháp quản lý
     - Vệ sinh đồng ruộng kỹ trước khi gieo sạ.
     - Kỹ thuật chăm sóc, bón phân, chế độ tưới nước hợp lý.
     - Thiết kế hệ thống thoát nước cho khu ruộng trũng.
     - Chọn hạt giống khỏe, được thu từ ruộng không bị bệnh để gieo sạ.
     - Nên sạ hàng, sạ thưa và không bón thừa đạm.
     - Phun thuốc khi phát hiện bệnh có xu hướng phát triển mạnh. Phát hiện bệnh muộn sau khi lúa trổ bông, phun thuốc sẽ không có hiệu quả vì bông đã bị lép.
     - Khi cần nên phun thuốc New Hinosan, Kasumin + Anvil, Nevo, Rovral,…

    Để phòng trừ các đối tượng dịch hại trên một cách có hiệu quả, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại, đề nghị các cơ quan chức năng và các địa phương cần tổ chức thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, theo dõi diễn biến của dịch hại và thời tiết để áp dụng các biện pháp phòng trừ thích hợp. Khuyến cáo nông dân áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) để ngăn ngừa dịch hại ngay từ đầu vụ./.
Tác giả bài viết: Người tổng hợp Ths. Nguyễn Thanh Hiếu,
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết