06:31 Thứ sáu, 19/01/2018

Phòng và trị một số bệnh thường gặp trên cá Rô đầu vuông

Đăng lúc: Thứ tư - 09/10/2013 21:00 - Người đăng bài viết: minhnhat
Cá rô đầu vuông là đối tượng nuôi có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên Phú Yên, có tốc độ tăng trưởng nhanh nên năng suất, sản lượng trên một vụ nuôi tương đối cao. Đây là đối tượng nuôi phù hợp đối với những hộ dân muốn mở rộng sản xuất, chuyển đổi từ sản xuất nhỏ, phục vụ nhu cầu gia đình sang sản xuất hàng hóa.
Tuy nhiên cũng giống như nhiều đối tượng nuôi khác, nếu không được chăm sóc đúng qui trình kỹ thuật thì dịch bệnh có thể sẽ bùng phát và gây thiệt hại đến cho người nuôi. Với mục đích hạn chế dịch bệnh và tác hại của chúng, bài viết này xin đề cập đến vấn đề phòng và trị một số bệnh thường gặp trên cá rô đầu vuông, đồng thời giới thiệu đến người nuôi một số cây thảo dược dễ trồng, dễ kiếm ở nông thôn có tác dụng tốt trong việc phòng trị bệnh trên cá nước ngọt.

Một số bệnh thường gặp trên cá rô đầu vuông:

Hiện nay, người nuôi cá rô đầu vuông thường gặp phải trường hợp cá bị các triệu chứng như:  sình bụng, đen thân, nấm nhớt, xuất huyết… Những chứng bệnh trên là do chế độ cho ăn không hợp lý, môi trường ao nuôi bị ô nhiễm, trong môi trường nước chứa nhiều vi khuẩn, mầm bệnh và cũng có thể do chất lượng của thức ăn đang sử dụng không tốt.
Muốn phòng được các loại bệnh này cần đảm bảo nguồn nước cấp vào ao không bị ô nhiễm, tránh thả cá giống lúc thời tiết giao mùa. Định kỳ bón vôi khử trùng nơi cho ăn, điều chỉnh khẩu phần ăn, số lần cho ăn trong ngày sao cho phù hợp, duy trì chất lượng môi trường ao nuôi ổn định, định kỳ diệt khuẩn môi trường ao và đặc biệt là phải bổ sung vào thức ăn các vitamin, axit amin và khoáng chất cần thiết cho cá…

Bệnh sình bụng: 
Biểu hiện: bụng cá trương to, ruột chứa nhiều hơi, cá bơi lờ đờ và chết rải rác. Hiện tượng này rất thường gặp và có thể lặp đi lặp lại nhiều lần trong một vụ nuôi.
Để khắc phục triệu chứng này, phải kiểm tra lại chất lượng thức ăn, hạn sử dụng trên bao bì. Chất lượng thức ăn có thể bị giảm sút do quá trình bảo quản không tốt, tuyệt đối không cho cá ăn thức ăn đã lên mốc. Theo dõi và điều chỉnh khẩu phần ăn trên ngày cho hợp lý. Nếu trường hợp nặng, xảy ra thường xuyên có thể thay đổi thức ăn. Trong thức ăn nên bổ sung men tiêu hóa  (probiotic) để cung cấp các chủng vi khuẩn sống có lợi cho sự cân bằng vi sinh vật đường ruột cá. Đồng thời giảm lượng thức ăn xuống khi nào cá khoẻ lại thì tăng lượng thức ăn lên.

Bệnh đen thân: 
Biểu hiện: một vài cá thể có màu sắc bất thường so với cá khỏe mạnh, thân cá bị bệnh thường có màu đen, bơi lờ đờ, bắt mồi chậm chạp, giảm ăn. Có nhiều nguyên nhân gây ra hội chứng trên, trong đó có thể kể đến là do môi trường sống bị ô nhiễm, trong nước ao có nhiều vi khuẩn gây bệnh, sức khỏe cá bị suy giảm.
Tùy theo từng nguyên nhân cụ thể mà có cách giải quyết riêng, tuy nhiên trước hết có thể xử lý nước bằng các sản phẩm có chứa hợp chất Povidone-iodine dùng trong thủy sản, công dụng sát trùng nước ao, tiêu diệt vi khuẩn, nấm, nguyên sinh động vật. Liều lượng sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất và cán bộ kỹ thuật.
Bổ sung thêm vitamin C vào thức ăn để tăng cường sức đề kháng, trộn men tiêu hóa để kích thích cá tiêu hóa thức ăn. Sau thời gian xử lý môi trường bằng hoá chất (Povidone-iodine), cần phải bổ sung vào môi trường các loại chế phẩm vi sinh để tăng nguồn vi sinh vật có lợi trong ao nuôi.

Bệnh nấm thủy my:
Còn gọi là bệnh bọ gòn hay nấm da, nấm mốc. Khi cá phát bệnh có thể thấy trên thân cá có những đốm trắng giống như bông gòn và da cá tiết nhiều nhớt. Nguyên nhân gây bệnh là do tiết trời trở lạnh, môi trường nước ao nuôi bị ô nhiễm, tạo điều kiện cho nấm thủy my phát triển.
Để trị bệnh:
-  Dùng dung dịch muối ăn 3% tắm cho cá 15-20 phút, hoặc dùng dung dịch thuốc tím nồng độ 10-20 g/m3 tắm cho cá từ 20 phút đến 1 giờ.[1]
-  Có thể dùng thuốc tím với nồng độ 1 – 2 g/m3 hòa vào nước tạt khắp ao và lặp lại 2 lần trong 1 tuần.

 Bệnh do ký sinh trùng: 
Cá bị bệnh ký sinh trùng thường nổi đầu từng đàn trên mặt nước, bơi lờ đờ yếu ớt, thường tập trung gần bờ, chỗ có rác. Cá quẫy nhiều vì ngứa ngáy và thích tập trung chỗ nước mới chảy vào ao. Khi cá quá yếu chỉ còn ngoi đầu lên mặt nước thở gấp, hoặc ngửa bụng trên mặt nước thở thoi thóp, chết dần rồi chìm xuống đáy ao. Quan sát trên thân cá có lớp nhớt hơi trắng đục, mang có màu nhợt nhạt, tia mang rách, nhiều nhớt hoặc cả thân, mang, vây cá có những hạt lấm tấm nhỏ màu trắng đục.
Khi phát hiện cá bị bệnh dùng  Formol nồng độ 30 ml/m3 phun khắp ao hoặc có thể dùng CuSO4 (phèn xanh) nồng độ 0,3 – 0,5 g/m3. Cách ngày trị 1 lần, điều trị 2 lần.1
Lưu ý: Khi điều trị bằng Formol, không được dùng quá liều hoặc không thực hiện điều trị lúc trời quá nóng.

Bệnh xuất huyết: 
Bệnh thường do vi khuẩn gây ra. Cá có dấu hiệu toàn thân bị xuất huyết, hậu môn sưng lồi, bụng trương to, có dịch vàng hoặc hồng, đầu và mắt cá sưng và lồi ra. Cách trị là khử trùng nước và đáy ao bằng cách bón vôi (CaO) với liều 2kg/100m3 (ngâm vôi vào nước, sau đó lấy nước trong tạt xuống ao) kết hợp với rải muối hột với liều 5kg/100m2 (để nguyên hột và rải xuống đáy ao). Dùng kháng sinh trị bệnh theo hướng dẫn cán bộ kỹ thuật (việc dùng kháng sinh có hiệu quả phải dựa vào kết quả kháng sinh đồ tại phòng kiểm nghiệm bệnh thủy sản).

Một số cây thảo dược có công dụng phòng trị bệnh trên cá nước ngọt:

Cây xoan (sầu đông, thầu đâu):
Dùng cây xoan để trị bệnh ký sinh trùng ở cá.
Cách dùng:
-  Lấy cành, lá xoan bó thành từng bó, ngâm trong ao cá đang bị bệnh trùng mỏ neo và trùng bánh xe. Nên ngâm ở đầu nguồn nước hoặc 4 góc ao với lượng 150-200 kg/1000 m2.
-  Có thể dùng cành, lá xoan để phòng bệnh cho cá bằng cách định kỳ 30 ngày ngâm lá xoan trong ao một lần, lượng dùng 50 kg/1000 m2 ao.
Ngâm đến khi lá, vỏ cành xoan bị hoai mục thì vớt cành ra khỏi ao.

Cỏ nhọ nồi (cỏ mực, hạn liên thảo):
Cỏ nhọ nồi có tác dụng cầm máu, không gây tăng huyết áp, không làm dãn mạch ở người. Ở cá dùng cỏ nhọ nồi phòng trị bệnh xuất huyết, viêm ruột đạt kết quả tốt. Dùng tươi: 3,5-5 kg giã lấy nước trộn với thức ăn cho 100 kg cá/ngày, điều trị trong 7 ngày liên tục.[2]



Tỏi:
Dùng tỏi để chữa bệnh viêm ruột ở cá do vi khuẩn gây ra, kích thích cá tiêu hóa thức ăn. Cách dùng: mỗi ngày dùng 50 gam tỏi nghiền nát cho 10 kg khối lượng cá, ăn liên tục 6 ngày.2
Tỏi sau khi nghiền nát được hòa với nước và trộn đều vào thức ăn, nếu sử dụng thức ăn tự chế biến thì nên để thức ăn nguội rồi mới trộn tỏi cùng với vitamin C và men tiêu hóa.
Lưu ý: Khi sử dụng thảo dược để điều trị bệnh trên cá cần phải thường xuyên theo dõi môi trường nước, thường xuyên vớt xác, bã cây thảo dược đã ngâm vào ao để tránh ô nhiễm ao nuôi./.



[1] Đại học Cần Thơ (2005), Giáo trình Bệnh học thủy sản.
[2] Bùi Quang Tề (2006), Bệnh học thủy sản.

Tác giả bài viết: Ks. Đào Mai Quốc Việt – Phòng Khuyến ngư
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 9 trong 3 đánh giá
Click để đánh giá bài viết