13:15 Thứ hai, 25/09/2017

Những điều cần quan tâm trong sản xuất, bảo quản lúa

Đăng lúc: Thứ sáu - 08/05/2015 09:58
Nhằm giúp bà con nông dân có thêm những kiến thức cần thiết, áp dụng vào sản xuất lúa để tăng năng suất, tăng chất lượng và hạn chế thất thoát trong thu hoạch lúa, chúng tôi xin giới thiệu một số kỹ thuật cần thiết để bà con có thể tham khảo và áp dụng vào thực tế sản xuất của gia đình mình.

       1. Quá trình sản xuât:
       Trong sản xuất cần phải hết sức quan tâm đến khâu làm đất, tạo cho đất đạt được độ tơi xốp nhất định, đất sạch bệnh, hay có thể gọi là đất khỏe. Thực tế cho thấy do lịch thời vụ, hoặc là vì các lý do khác mà người nông dân không có đủ điều kiện để cày ải và phơi đất; thời gian làm đất và gieo sạ ngắn (có khi vừa làm đất xong là tiến hành gieo sạ ngay). Rơm rạ của vụ trước thường được cày vùi lấp xuống  đất và sau đó là bừa, làm phẳng và tiếp tục xuống giống cho vụ sau. Rơm rạ bị chôn vùi trong điều kiện đất ngập nước, gây ra rất nhiều chất độc hữu cơ và sẽ gây ngộ độc cho cây trồng sau này. Mặt khác, nếu không được cày ải thì cỏ dại, hạt lúa cỏ, hạt lúa rơi rớt của vụ trước sẽ tiếp tục phát triển trong vụ sau. Đồng thời các mầm bệnh lưu tồn trong đất của vụ trước vẫn không bị tiêu diệt và các mầm bệnh này sẽ tiếp tục tấn công lên cây lúa của vụ sau. Nói chung, trong sản xuất cần phải hết sức quan tâm đến khâu làm đất, tạo cho đất có độ tơi xốp nhất định, đất sạch bệnh. Có như vậy thì mới hy vọng cây lúa sẽ phát triển khỏe mạnh, hấp thu dưỡng chất tốt, chống đổ ngã, cho năng suất cao, sẽ giảm thất thoát trong thu hoạch.
     
     Biện pháp đầu tiên để khắc phục tình trạng thất thoát trong thu hoạch mà các nhà chuyên môn khuyến cáo là bà con nông dân nên thu hoạch lúa đúng độ chín. Khi quan sát đồng ruộng thấy lúa chín từ 80 – 85% (bông lúa đã ngả sang màu vàng trấu) là bà con thu hoạch được.

      TS Mai Thành Phụng (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) kể: Có lần ông đến thăm đồng, thấy ruộng lúa vừa chín; ông đề nghị chủ ruộng gặt. Người chủ ruộng rất ngạt nhiên bỡi vì ông (người chủ ruộng) chưa bao giờ gặt lúa còn xanh như vậy. Nửa tin nửa ngờ, ông chia thửa ruộng làm 2 phần; ½ thửa ruộng gặt theo đề nghị của TS Phụng, ½ để chín rồi mới gặt như lâu nay. Ông so sánh và nhận thấy sản lượng lúa như nhau. Nhưng khi đem đi xay xát thì kết quả cho thấy lúa gặt sau (lúa quá chín) ít gạo hơn, gạo nát gãy nhiều hơn.

      Có một nông dân ở Phú Yên hỏi: Theo kinh nghiệm của ông không biết tại sao nếu gặt lúa quá chín để làm lúa giống thì tỷ lệ nảy mầm thấp.

     Cả 02 ý kiến trên có thể giải thích như sau: Nếu để lúa quá chín thì thân cây lúa đã già, không có khả năng cung cấp thức ăn cho hạt; sống là phải ăn, lúc đó hạt lúa phải ăn chính nhân của nó. Khi nhân đã bị ăn thì khi xay xát hạt gạo bị gãy làm giảm số lượng và chất lượng gạo. Nhân đã bị ăn mất thì lấy đâu để nảy mầm.
 
     Vì vậy không nên để lúa chín hết bông mới cắt (hoặc cắt quá sớm). Theo kết quả điều tra nếu gặt đúng lúc thì độ hao hụt từ 2-4%; nếu gặt muộn hơn 7-10 ngày thì độ hao hụt tăng 8-12%, phẩm chất gạo cũng giảm đáng kể. Bên cạnh đó cũng nên theo dõi thời tiết để chọn ngày thu hoạch thích hợp. Đó là lúc trời nắng tốt để có điều kiện thuận lợi trong các khâu bó gom, tuốt, vận chuyển và phơi, sấy. 
Tốt nhất nên thu hoạch lúa bằng máy để rút ngắn các công đoạn như bó, gom, tuốt… giúp giảm tỷ lệ lúa bị hao hụt do rơi vãi. Việc cơ giới hóa trong khâu thu hoạch lúa, mà nhất là việc sử dụng máy gặt đập liên hợp đã trở nên rất phổ biến trong giai đoạn hiện tại. Thực tế cho thấy, việc thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp giúp cho bà con nông dân rút ngắn được thời gian thu hoạch lúa rất nhiều, bỏ qua nhiều công đoạn như gom, bó và tuốt lúa; nhất là không phơi lúa (rải hàng) ngoài đồng, nên hạt lúa sẽ ít bị hao hụt do rơi rụng.

      Phải làm tốt công tác quản lý nước, sạ đồng loạt để chủ động cắt nước tạo điều kiên để thu hoạch bằng máy.

       Đối với biện pháp thu hoạch thủ công hoặc sử dụng máy gặt xếp dãy, khi cắt lúa xong phải đem tuốt ngay, không nên phơi rải hàng ngoài đồng (như nhiều bà con đã làm) để không phải phơi rơm và giảm thời gian phơi lúa. Tác hại của việc phơi lúa rải hàng sẽ làm cho hạt lúa bên trên mặt quá khô. Ngược lại, lúa ở bên dưới khô ít, cho nên lúa khô không đồng đều. Ngoài ra, hạt lúa ở phía trên chịu sự tác động của nhiệt độ cao do ánh nắng mặt trời vào ban ngày nhưng lại hút sương ẩm, chịu nhiệt độ thấp vào ban đêm nên khi xay xát dễ bị gãy, tỷ lệ gạo nguyên đạt thấp.

       2. Quá trình bảo quản: Mùa mưa lũ sắp đến, bảo quản lúa (nhất là lúa giống là yêu cầu cấp thiết); xin giới thiệu phương pháp bảo quản yếm khí:

      - Bảo quản lúa bằng bao nhựa PE (nhựa dẻo) còn gọi là túi yếm khí. Về nguyên lý, lúa khi được phơi sấy khô 14% có thể trữ được 6 tháng, nếu sấy xuống 12% có thể trữ được cả năm. Nhưng nếu trữ tự nhiên thì lúa bị ảnh hưởng rất lớn bởi môi trường bên ngoài là nhiệt độ và độ ẩm của không khí, sau một thời gian lúa sẽ hồi ẩm để tiến tới độ ẩm cân bằng.

      Vì vậy, người ta dùng túi yếm khí cho lúa đã phơi sấy khô vào túi PE cột chặt, nhằm ngăn không cho lúa hồi ẩm mà tồn tại ở độ ẩm yêu cầu cho đến khi sử dụng.

     Theo TS Lê Văn Bảnh (Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long) thì sử dụng công nghệ này dùng bảo quản lúa giống có thể để 1 năm mà không giảm độ nảy mầm cũng như tránh mục mọt: phơi sấy lúa đến độ ẩm 12-13%, làm sạch, cho vào túi PE (nếu túi thủng sẽ không còn tác dụng), nếu đúng quy trình phải dùng máy hút hết không khí trong bao ra, dùng dây cao su buột chặt lại. Nhưng do nhiều nơi không có máy hút không khí, ta có thể vận dụng trước khi buột miệng bao: bóp lùa khí ra ngoài (tương đối), không để khoảng trống không khí mà buột sát khối lúa, có như vậy cũng tạm ổn.
   
      - Hiện nay Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long đã đặt hàng sản xuất loại bao nhựa PE có sức chứa từ 40-50kg/bao. Loại bao này có thể sử dụng được nhiều lần;

 
Cách bảo quản lúa giống bằng túi PF (ảnh sưu tầm)

       - Tuy nhiên bà con cũng có thể dùng bao nhựa trong bao đựng phân bón hoặc bao nhựa đựng đường để làm bao nylon bảo quản lúa (thực tế cho thấy dùng loại bao này cũng có thể bảo quản đạt yêu cầu như mong muốn). Cách làm như sau:

        - Rửa sạch, phơi khô;

      - Trước khi chứa lúa bà con phải kiểm tra bao nylon có bị thủng hay không bằng cách bung bao ra để chứa không khí, rồi túm lại nếu không bị xì hơi là bao còn tốt;
    
      - Lồng bao nylon vào bên trong bao chứa lúa bình thường (bao ngoài phải có kích thước bằng bao nylon bên trong). Bao ngoài có tác dụng như một giá đỡ để bao nylon không bị rách, thủng.

       - Lấy một chiếc thau nhỏ xúc lúa đổ vào với lượng lúa vừa phải, rồi dùng tay trải đều lúa dưới đáy bao (để không tạo khoảng trống trong bao);

     - Tiếp tục đổ lúa vào, vừa đổ vừa lắc nhẹ bao để lúa chảy đều khắp bao.. Lượng lúa chứa trong bao cách đỉnh bao chừng 20-25cm là được;

     - Dùng tay ép sát bao nylon để lùa hết không khí ra bên ngoài, rồi xoắn nhiều vòng để đảm bảo độ kín.

      - Lấy dây thun (có thể cắt xăm xe Honda để làm dây thun) cột chặt bao nylon;

       - Cuối cùng dùng dây thun cột cặt miệng bao ngoài lại.

     Nếu có điều kiện thì có thể đặt mua những túi nylon cỡ lớn (có kích thước bằng chiếc bồ chứa lúa để bảo quản (sẽ rất tốt đối với vùng bị ngập lũ) vì cho dù có ngập nước, lúa vẫn không bị ướt.
       
     Bảo quản lúa trong bao nhựa PE là làm giảm “mất mùa trong nhà".
            
Tác giả bài viết: KS.Nguyễn Duyên, Sở NN và PTNT Phú Yên (tổng hợp)
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết